Tunceli'de Doğan Ünlüler

1 Ocak 1974

Abbas Doğanay, 1974 yılında Tunceli'nin Hozat ilçesinde dünyaya gelmiştir. Müzik kariyerine, büyük ozan Hüseyin Doğanay'ın oğlu olarak başlamış ve müzik dünyasında kendine sağlam bir yer edinmiştir. Aynı zamanda, rahmetli Seyfi Doğanay'ın öz yeğeni olması, sanatçı kimliğini daha da pekiştirmiştir. Tunceli Dersim'in yetiştirdiği nadide sanatçılardan biri olarak, müzikseverlerin gönlünde taht kurmayı başarmıştır. Abbas Doğanay, bugüne kadar 'Yandım Eyvah', 'Bana Dokunmayın', 'Engeller Var Aramızda', 'Yare Gideyim' ve 'Yılana Bak' isimli albümleri ile dikkat çekmiştir. Özellikle seslendirdiği 'Gurbet', 'Ayrılık', 'Aşk' ve 'Hasret' şarkıları, kendi söz ve bestesi ile müzikseverlerle buluşmuş ve büyük beğeni kazanmıştır. Müzik kariyeri boyunca birçok konser vermiş ve dinleyicileri ile duygusal bir bağ kurmayı başarmıştır. Abbas Doğanay, müziği ile hem Tunceli'nin hem de Türkiye'nin kültürel mirasına önemli katkılarda bulunmuştur.

1 Ocak 1973

Ali Rıza Güder, 1973 yılında Tunceli'de dünyaya gelmiştir. İlköğretim eğitimini memleketi Tunceli'nin Ovacık ilçesinde tamamladıktan sonra, İstanbul ve Malatya'da ortaokul ve lise eğitimini sürdürmüştür. Eğitim hayatını başarıyla tamamladıktan sonra, Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi'nden mezun olmuştur. Mezuniyetinin ardından avukatlık mesleğine adım atan Güder, 2008 yılında Tunceli'de terör örgütüne yardım ve yataklıkla suçlanan vatandaşlar adına avukatlık yapmıştır. Bu süreçte, uluslararası insan hakları konusunda ileri düzeyde kurs eğitimi almış ve Nottingham Üniversitesi'nde Avrupa Birliği Hukuku üzerine yüksek lisans yapmıştır. Günümüzde Cumhuriyet Halk Partisi'nin Tunceli İl Başkanı olarak siyasi kariyerine devam etmektedir. Ali Rıza Güder, insan hakları savunuculuğu ve hukuki mücadeleleriyle tanınan bir isimdir. Siyasi hayatında, adalet ve eşitlik ilkelerini savunarak, toplumsal sorunlara duyarlılığı ile dikkat çekmektedir.

1 Ocak 1965

Ali Ekber Yıldırım, 1965 yılında Tunceli'de dünyaya gelmiştir. Ege Üniversitesi Basın Yayın Yüksek Okulu Gazetecilik ve Halkla İlişkiler Bölümü'nden mezun olmuştur. 1996 yılında Dünya Gazetesi bünyesinde tarım konusuna odaklanarak köşe yazılarına başlamıştır. Ekonomi gazeteciliği ve tarım yazıları ile birçok ödül kazanmış olan Yıldırım, Dünya Gazetesi'nde Tarım Yazarı olarak görev yapmaktadır. Ayrıca Ege Üniversitesi İletişim Fakültesi'nde gazete haberciliği ve haber değerlendirme dersleri vermektedir. İzmir Gazeteciler Cemiyeti'nde 4 yıl Başkan Yardımcılığı yapmış, Dört Mevsim Tarım dergisinin yayın yönetmenliğini üstlenmiş ve Dünya Ekonomi TV'de program yapımcılığı yapmıştır. Tarım ve hayvancılık konularında yazdığı eserler, Türkiye'nin önemli sorunlarına ışık tutmaktadır. Yazdığı kitaplar arasında 'RTE'nin Öfkesi', 'Ananı da Al Git', 'Üretme Tüket', 'İthalat – Siyaset – Rant Kıskacında Tarım' ve 'Aytaç’ın Balçova’sı / İzmirim' bulunmaktadır. Yıldırım, tarım ve hayvancılık sorunları, tohumlar meselesi, şeker üretimi, soğan sorunları, saman ithalatı, organik tarım ve GDO'lu ürünler gibi konuları ele alarak okuyucularına kolay anlaşılır bir üslup ile sunmaktadır. Yazdığı kitapların sonunda, 'Zengin toprakların fakir insanları olmayı hak etmiyoruz' ifadesiyle dikkat çekmektedir.

1 Ağustos 1975

Ayfer Çelik, 1975 yılının Ağustos ayında Tunceli'nin Çemişgezek ilçesinde dünyaya gelmiştir. Çocukluğunun ilk 10 yılını Almanya'da geçiren Çelik, ardından ailesiyle birlikte İzmir'e yerleşmiştir. Eğitim hayatına İzmir'de devam eden Ayfer Çelik, Ege Üniversitesi İletişim Fakültesi'nden mezun olmuştur. Eğitim sürecinin yanı sıra, tiyatro ile de ilgilenmeye başlamış ve amatör olarak çeşitli tiyatro oyunlarında yer almıştır. Zamanla profesyonel sahne hayatına adım atan Çelik, radyo programcılığı, haber spikerliği ve prodüksiyon amirliği gibi birçok alanda da görev almıştır. Uzun yıllar turizm sektöründe eğlence müdürü olarak çalışmış, kendi yazdığı oyunları ve koreografisini yaptığı müzikalleri sahneye koymuştur. Sanat hayatında önemli bir yere sahip olan Ayfer Çelik, günümüzde Antalya'da 3. Zil tiyatro topluluğunda 'Yeraltılı' adlı oyunda RemTiberus karakterine hayat vermektedir. Ayrıca, iyi derecede Flemenkçe, İngilizce ve Almanca bilmektedir.

Aytekin Ataş, İstanbul Üniversitesi Dramaturji ve Tiyatro Eleştirmenliği bölümünden mezun olmuştur. Müzik kariyerine Boğaziçi Üniversitesi Folklor Kulübü ile başlamış ve 2006 yılından bu yana dizi ve film müzikleri yapmaktadır. Aslen Tunceli Dersim’li olan Ataş, bugüne kadar birçok reyting rekoru kıran dizi ve sinema filmlerinin müziklerini bestelemiştir. Bu projeler arasında 'Beynelmilel', 'Son Osmanlı', 'Aşk Geliyorum Demez', 'Yüreğine Sor', 'Mutlu Aile Defteri', 'Tamam mıyız?', 'Düğün Dernek' gibi önemli yapımlar yer almaktadır. Dizi müzikleri arasında ise 'Fırtına', 'Kuzey Rüzgarı', 'Dağlar Delisi', 'Baba Ocağı', 'Bir Varmış Bir Yokmuş', 'Bir Bulut Olsam', 'Dürüye’nin Güğümleri', 'Yer Gök Aşk', 'Suskunlar', 'Muhteşem Yüzyıl', 'A.Ş.K.', 'Çalıkuşu' gibi projeler bulunmaktadır. Aldığı ödüller arasında Türkiye Müzik Ödülleri'nde En İyi Dizi Müziği ödülü 'Muhteşem Yüzyıl' ile, Radyo Boğaziçi 11. Müzik Ödülleri'nde ise 'Düğün Dernek' ile En İyi Film Müziği ödülü bulunmaktadır.

16 Temmuz 1954

Betül Arım, 16 Temmuz 1954 tarihinde Çemişkezek, Tunceli'de doğmuştur. 1970 yılında İstanbul Belediye Konservatuarı Tiyatro Bölümüne girmiş ve 5 yıllık eğitimi 4 yılda tamamlayarak 1973 yılında mezun olmuştur. Mezuniyetinin ardından İstanbul Şehir Tiyatrosu'nda 31 yıl boyunca çalışmış ve 2004 yılında kendi isteğiyle emekli olmuştur. Emekliliğinden sonra 2006 yılında TRT2'de 'Göz Önünde' isimli bir canlı yayın programı yapmış, ardından 2010 yılında Tempo TV'de 'Betül Arımla Ben de Varım' adlı programı sunmuştur. 2006 yılından itibaren Müjdat Gezen Sanat Merkezinde 'Yaşama Sanatı Öğretmenliği' yapmaktadır. Betül Arım, dublaj sanatçılığı da yaparak birçok tiyatro oyunu, sinema ve dizi filmde rol almıştır. 2011 yılında 'Aşağı Yukarı Yemişliler' dizisinde, 2015 yılında ise 'Aşk Olsun' adlı sinema filminde Selda karakterini canlandırmıştır. Betül Arım, 1975 yılında tanıştığı Mustafa Alabora ile evlenmiş, 1980 yılında boşanmıştır. Bu evlilikten bir oğlu vardır. İkinci evliliğini Ali Karagöz ile yapmış ve bu evlilikten bir kızı olmuştur. Üçüncü eşi ise tiyatrocu Volkan Saraçoğlu'dur. Kariyeri boyunca birçok ödül kazanmış, özellikle Avni Dilligil en iyi yardımcı kadın oyuncu ödülünü Aşk-ı Memnu oyunundaki Firdevs Hanım rolü ile almıştır. Betül Arım, Türk tiyatrosunun önemli isimlerinden biri olarak tanınmaktadır.

Celalettin Can, 12 Eylül döneminin öncesinin tanınmış devrimci isimlerinden biridir. Aslen Tunceli'de doğmuş ve 1975 yılında eğitim amacıyla İstanbul'a taşınmıştır. İstanbul'a geldikten kısa bir süre sonra devrimci gençliğin önder isimlerinden biri haline gelmiş ve Dev-Genç'in başkanlığını üstlenmiştir. Devrimci Yol ve Sol ayrışmasında tercihini Sol'dan yana kullanarak hareketi Doğu'da örgütlemek amacıyla 1977 yılında İstanbul'dan ayrılmıştır. 1981 yılında Malatya'da yakalanan Celalettin Can, bir yıl cezaevinde kaldıktan sonra tünel kazarak hapisten kaçmayı başarmış, ancak İstanbul'da tekrar yakalanmıştır. 12 Eylül 1980'de içeri alınan Can, 19.5 yıl hapiste kalmış ve 1999 yılının sonlarına doğru tahliye edilmiştir. Tahliyesinin ardından 78'liler Vakfı'nı kurarak kendi kuşağının haklarını aramaya başlamış ve 2004 yılında bu amacına ulaşmıştır. Adalet ve Kalkınma Partisi milletvekili Eyüp Fatsa ve Hak-İŞ Genel Başkanı Salim Uslu ile birlikte ortak çalışmalar yaparak 78'lilerin kamu yasakları ve vatandaşlık haklarının meclis kararı ile iade edilmesini sağlamıştır. 2013 yılında İç Anadolu Bölgesi'nden 63 kişilik Akil İnsanlar listesine girmiştir. Celalettin Can, bugüne kadar 'Bağımsızlık, Demokrasi ve Sosyalizm Mücadelesi', 'Gençlik', '78'liler Sorgulanıyor', 'Eli İşte Gözü Aşkta' ve 'Merhaba Başkaldırı' isimli kitaplar yazmıştır.

10 Ağustos 1931

Cemal Süreya, gerçek adıyla Cemalettin Seber, 10 Ağustos 1931 tarihinde Pülümür, Tunceli'de doğmuştur. Şair, yazar ve çevirmen olarak tanınan Süreya, edebiyat kariyerine ortaokul yıllarında başlamış, lisede aruzla şiir yazmaya yönelmiştir. Ancak asıl şiir çalışmalarına üniversite yıllarında yoğunlaşmıştır. 1959 yılında 'Yeditepe Şiir Armağanı' ile 'Üvercinka' adlı eseriyle dikkat çekmiş, 1966'da 'Türk Dil Kurumu Şiir Ödülü' ile 'Göçebe' adlı eserini ödüllendirilmiştir. 1988 yılında ise 'Necatigil Şiir Ödülü'ne 'Sıcak Nal ile Güz Bitigi' adlı eseriyle layık görülmüştür. Cemal Süreya, 'Aritmetik İyi Kuşlar Pekiyi' adlı eseriyle T.C. Millî Eğitim Bakanlığı tarafından hazırlanan '100 temel eser' listesinde 30. sırada yer almıştır. Vefatından bir yıl sonra, 1991 yılında, Cemal Süreya Kültür ve Sanat Derneği tarafından 'Cemal Süreya Şiir Ödülü' verilmeye başlanmıştır. Cemal Süreya, 9 Ocak 1990 tarihinde diyabet hastalığı nedeniyle 58 yaşında hayatını kaybetmiştir. Cenazesi, 10 Ocak 1990 tarihinde Şişli Camii'nde kılınan öğle namazının ardından Kulaksız Mezarlığı'na defnedilmiştir. Eserleri arasında 'Üvercinka', 'Göçebe', 'Beni Öp Sonra Doğur Beni', 'Uçurumda Açan', 'Sıcak Nal', 'Güz Bitigi', 'Sevda Sözleri' gibi önemli yapıtlar bulunmaktadır. Cemal Süreya, edebiyat dünyasında derin izler bırakmış, eserleriyle birçok okuyucuya ulaşmıştır.

1 Nisan 1852

Diyap Yıldırım, 1 Nisan 1852 tarihinde Tunceli'nin Çemişgezek ilçesinde dünyaya gelmiştir. Ferhatuşağı aşiretinin lideri olarak, genç yaşta hayatının zorlu mücadelelerine adım atmış ve bu dönemde birçok önemli olayın içinde yer almıştır. Birinci Dünya Savaşı sırasında, Siirt ve Bitlis bölgelerinin Rus işgali altında kalmasına karşı savaşarak, topraklarının bağımsızlığı için büyük bir özveri göstermiştir. Kurtuluş Savaşı’nda Erzurum ve Sivas kongrelerinin arkasında durarak, Türk milletinin ulusal birliği için çaba sarf etmiştir. Türkiye Büyük Millet Meclisi’nde Dersim milletvekili olarak görev yapmış ve bu süreçte Mustafa Kemal Atatürk ile yakın dostluk ilişkileri geliştirmiştir. Diyap Ağa, Kurtuluş Savaşı sırasında Türk ve Kürt halklarının kardeşliğini simgeleyen bir figür olarak öne çıkmış, emperyalizmin pençesindeki ulusunun bağımsızlığına olan inancını güçlü bir şekilde ifade etmiştir. 1922 yılında Meclis’te gerçekleştirdiği konuşmada, Türk milletinin birliğini ön plana çıkararak ayrılıkçı hareketlere karşı duruşunu ortaya koymuştur. 1931 yılında verdiği bir röportajda, yaşamı boyunca vatanı için verdiği mücadeleyi dile getirerek Türk milletinin bir parçası olmanın gururunu yaşadığını belirtmiştir. Diyap Yıldırım, tarih sahnesinde sadece bir lider olarak değil, aynı zamanda bir halk kahramanı olarak da anılmaktadır. 9 Eylül 1935 tarihinde, 83 yaşında Divriği, Sivas'ta hayata veda etmiştir. Onun yaşamı, cesaret, özveri ve ulusal bilinçle dolu bir hikaye olarak günümüzde de hatırlanmaktadır.

10 Şubat 1977

Ender Balkır, Tunceli'nin Mazgirt ilçesinde doğmuş ve büyümüştür. Küçüklüğünden itibaren büyüklerinin seslendirdiği Harput Türküleri ile büyüdüğünü ifade eden Balkır, 19 Mayıs Üniversitesi Matematik Bölümünden mezun olmuştur. Üniversite eğitimini tamamladıktan sonra bir süre öğretmenlik yapmış, ancak müzik kariyerine yönelmek için bu mesleğinden istifa etmiştir. 2007 yılında 'Ezim Ezim' isimli ilk albümünü müzik severlerle buluşturmuştur. 2013 yılında 'Ahir' albümünü çıkaran Balkır, seslendirdiği türkülerle Türkiye'de birçok popüler dizi ve sinema filminde yer almıştır. Bu diziler arasında 'Dila Hanım', 'Öyle Bir Geçer Zaman ki', 'Ustura Kemal', 'Hanımın Çiftliği', 'Düriyenin Güğümleri' ve 'Düğün Dernek' gibi yapımlar bulunmaktadır. Bu projelerdeki performansları ile hem ekran severlerden hem de müzik severlerden büyük beğeni toplamıştır. Ayrıca, TRT Müzik kanalında müzik programı hazırlayıp sunan Balkır, birçok televizyon ve radyo kanalında konuk olarak yer almış ve günümüzde müzik kariyerine sahne ve konser çalışmaları ile devam etmektedir. Burcu Kova olan Ender Balkır, doğup büyüdüğü toprakların kültürel zenginliğini müziğine yansıtmaktadır.

20 Aralık 1968

Fatih Mehmet Maçoğlu, 1968 yılının Aralık ayında Tunceli'nin Ovacık ilçesine bağlı Çemberlitaş Köyü'nde dünyaya gelmiştir. Eğitim hayatına 1977 yılında Ovacık İlköğretim Bölge Okulu'nda yatılı olarak başlamış ve 1985 yılına kadar burada eğitim almıştır. Ardından Bingöl 60. Yıl Sağlık Meslek Lisesi'ne devam etmiştir. 1989 yılından 1992 yılına kadar Konya'nın Bozkır ilçesinde sağlık memuru olarak görev yapmıştır. 2006 yılında Çilimli ilçesine atanmış ancak bu atama uygulanmamıştır. Daha sonra memleketi Tunceli'ye Pertek Pınarlar Sağlık Ocağı'na tayin olmuş ve 2007 yılına kadar burada çalışmıştır. Bu süreçte Açıköğretim Fakültesi Laborant ve Veterinerlik Bölümünde de eğitim almıştır. 1996 yılında Sağlık ve Sosyal Emekçiler Sendikası'nda aktif üye ve işyeri temsilcisi olarak görev almıştır. 2014 yılına kadar Tunceli Devlet Hastanesi Acil Polikliniği'nde çalıştıktan sonra yerel seçimler için istifa etmiş ve Tunceli Ovacık ilçesi Belediye Başkan adayı olmuştur. Türkiye Komünist Partisi adayı olarak girdiği seçimleri kazanarak Ovacık Belediye Başkanı olmuştur. 31 Mart 2019 yerel seçimlerinde Tunceli Belediye Başkanlığına aday olmuş ve bu seçimde de başarı göstermiştir. Fatih Maçoğlu, Türkiye'nin ilk TKP'li belediye başkanı olarak bilinir. Görev süresi boyunca devlet hazinesine ait 650 dönüm araziye nohut, kuru fasulye ve patates ekerek elde edilen gelirle ilçedeki yoksul ailelere yardım etmiş ve 78 öğrenciye aylık 200 lira burs sağlamıştır. Fatih Maçoğlu, Gülistan Maçoğlu ile evlidir ve iki çocuğu vardır.

20 Aralık 1968

Fatih Mehmet Maçoğlu, 20 Aralık 1968 tarihinde Tunceli ili Ovacık ilçesi Çemberlitaş köyünde doğmuştur. 1977-1985 yılları arasında Ovacık Yatılı İlköğretim Bölge Okulunda eğitim almış, ardından Bingöl 60. Yıl Sağlık Meslek Lisesinden mezun olmuştur. Eğitim hayatına devam ederek Açıköğretim Fakültesi Laborant ve Veterinerlik bölümünü okumuştur. 1996 yılında Sağlık ve Sosyal Emekçiler Sendikasının aktif üyeliğini üstlenmiş ve işyeri temsilciliği yapmıştır. 2007-2014 yılları arasında Tunceli Devlet Hastanesi'nin Acil Polikliniğinde görev yapmıştır. 2014 Yerel Seçimleri için kamu görevinden istifa ederek Tunceli'nin Ovacık ilçesinden Türkiye Komünist Partisi (TKP) adayı olarak belediye başkanlığına aday olmuştur. 30 Mart 2014 tarihinde yapılan seçimlerde Ovacık Belediye Başkanı olarak göreve başlamıştır. Görev süresi boyunca, devlet hazinesine ait 650 dönüm araziye nohut, kuru fasulye ve patates ekerek elde edilen gelirle ilçedeki yoksul ailelere yardım etmiş, ayrıca 78 öğrenciye aylık 200 lira burs sağlamıştır. 3 bin nüfuslu ilçede kitap okuma oranını artırmak amacıyla belediye binası içerisinde 10 bin kitap bulunan iki kütüphane açmıştır. 31 Mart 2019 tarihinde yapılan yerel seçimlerde tekrar Türkiye Komünist Partisi'nden Tunceli Belediye Başkanı olarak seçilmiştir. 31 Mart 2024 tarihinde yapılacak seçimlerde İstanbul Kadıköy'den TKP'nin belediye başkan adayı olmuştur, ancak yeterli oy alamayarak seçilememiştir. Seçimi kaybettikten sonra memleketi Tunceli'ye dönen Fatih Mehmet Maçoğlu, arıcılık yapmaya başlamıştır.