Bioqrafiya
Evliya Çelebi, 1611-ci ildə İstanbulun məşhur məhəllələrindən biri olan Unkapanında anadan olub və Türk ədəbiyyatında ən öncül gezi yazarı kimi tanınmışdır. Əsl adı Mehmed olan bu istedadlı qələm sahibi, babası Derviş Mehmet Zillin sənətə olan sevgisi sayəsində kiçik yaşlardan etibarən ədəbiyyatla tanış olma imkanı qazanmışdır. İlk təhsilini xüsusi dərslərlə aldıqdan sonra, medresədə təhsilini davam etdirmişdir.
Hələ gənc yaşlarında macəra arzusuna qapılan Evliya, bu tutqu ilə yazı yazmağa başlamışdır. İyirmi yaşlarının əvvəllərində İstanbulun küçə və kəndlərindəki təcrübələrini yazmağa başlamış, Sultan IV. Muradın xidmətinə girdiqdən sonra bir çox səfərdə iştirak edərək müxtəlif coğrafiyaları kəşf etmək imkanı tapmışdır. Öz həyatının böyük bir hissəsini Hicaz, Misir, Sudana və Habeşistana kimi uzaq torpaqlarda keçirərək, burada mühüm müşahidələr etmiş və zəngin bir müşahidə arşivi yaratmışdır. “Seyahatname” adlı əsəri yalnız gördüyü yerləri təsvir etməklə qalmayıb, eyni zamanda yaşadığı dövrün sosial və mədəni strukturlarını dərindən əks etdirən bir baş yapıtdır.
On cildlik bu əsər, Türk mədəniyyət tarixinin yanısıra gezi ədəbiyyatı üçün də bənzərsiz bir dəyərə malikdir. Evliya Çelebi səfərləri zamanı bir çox mühüm dövlət adamları ilə tanış olmuş və müxtəlif əlaqələr qurmuşdur. 1685-ci ildən etibarən Misirdə vəfat etdiyi güman edilir.
Seyahət mövzusu etrafında formalaşan həyatı boyunca daim qeydlər almış və müşahidələrini diqqətlə yazmışdır. “Seyahatname”, yalnız bir gezi kitabı olmaqdan kənar, tarixsel bir sənəd mahiyyəti daşıyır και bu mənada tarixçilər və ədəbiyyat sevərlər üçün əhəmiyyətli bir qaynaqdır. Evliya Çelebinin həyat tərzi, maraqlı bir səyahətçi ruhunun ədəbiyyat dünyasına tifaq edilməsi ilə formalaşmış və tarix boyu müxtəlif nəsillərə ilham vermişdir. Onun qələmi ilə yazılanlar, yalnız coğrafiyaları tanıtmaqla qalmayıb, insan əlaqələri və mədəni təsirlərlə bağlı dərin bilgilər təqdim edir.
Çelebinin həyatı, bir səyahətçinin baxış bucağından dünyanı kəşf etmənin ən gözəl nümunələrindən birini ifadə edir.
Vəfat Məlumatları
Mısır