Biyografi
Evliya Çelebi, 1611 yılında İstanbul'un gözde semtlerinden biri olan Unkapanı’nda dünyaya gelmiş ve Türk edebiyatının en önde gelen gezi yazarı olma unvanını kazanmıştır. Asıl adı Mehmed olan bu yetenekli kalem, babası Derviş Mehmet Zilli’nin sanata olan tutkusuyla erken yaşlarda edebiyatla tanışma fırsatı bulmuştur. İlk eğitimini özel derslerle tamamladıktan sonra, medresede eğitim hayatına devam etmiştir.
Henüz genç yaşlarda keşfetme arzusu taşımaya başlamış ve bu tutku onu yazı yazmaya yönlendirmiştir. Yirmili yaşlarının başlarına geldiğinde, İstanbul’un sokaklarında ve köylerinde yaşadığı deneyimleri kaleme almaya başlamış, Sultan IV. Murad'ın hizmetine girdikten sonra birçok seferde yer alarak farklı coğrafyaları keşfetme imkanı bulmuştur.
Kendi hayatının büyük bir kısmını Hicaz, Mısır, Sudan ve Habeşistan gibi uzak topraklarda geçirerek, bu yerlerde önemli gözlemler yapmış ve zengin bir gözlem arşivi oluşturmuştur. “Seyahatname” adlı eseri, yalnızca gördüğü yerleri anlatmakla kalmayıp, aynı zamanda yaşadığı dönemin sosyal ve kültürel yapısını derinlemesine yansıtan bir başyapıttır. On ciltlik bu eser, Türk kültür tarihinin yanı sıra gezi edebiyatı açısından da eşi benzeri olmayan bir değere sahiptir.
Evliya Çelebi, gezileri esnasında birçok önemli devlet adamıyla tanışarak çeşitli ilişkiler geliştirmiştir. 1685 yılında Mısır’da hayatını kaybettiği tahmin edilmektedir. Seyahat üzerine kurulu olan hayatı boyunca sürekli notlar almış ve gözlemlerini titizlikle kaydetmiştir.
“Seyahatname”, sadece bir gezi kitabı olmanın ötesinde, tarihsel bir belge niteliği taşımaktadır ve bu yönüyle de tarihçiler ve edebiyatseverler için önemli bir kaynak teşkil etmektedir. Evliya Çelebi’nin yaşamı, meraklı bir gezgin ruhunun, edebi bir kalemle harmanlanmasıyla şekillenmiş ve tarih boyunca birçok neslin ilham kaynağı olmuştur. Onun kaleminden dökülenler, sadece coğrafyaları tanıtmakla kalmayıp, insan ilişkileri ve kültürel etkileşimler hakkında da derin bilgiler sunmaktadır.
Çelebi'nin yaşamı, bir gezginin gözünden dünyayı keşfetme serüveninin en güzel örneklerinden birini temsil etmektedir.
Vefat Bilgisi
Mısır